Narzędzia dynamometryczne są to specjalistyczne przyrządy używane w celu precyzyjnego dokręcania elementów z odpowiednim momentem siły. Najczęściej dokręcanym w ten sposób elementem są wszelkiego rodzaju śruby lub nakrętki. Narzędzia dynamometryczne odpowiadają zatem za dokładne ich dokręcenie, według zaleceń producenta danego podzespołu. Zalecenia te sprowadzają się do podania z jakim momentem siły, wyrażonej w niutonometrach (Nm), należy dokręcić śrubę do urządzenia bądź pojazdu. Dzięki nim jesteśmy zatem w stanie precyzyjnie i bez uszczerbku na wykorzystywanych elementach dokręcić pożądaną część.
Czym są narzędzia dynamometryczne?
W ramach narzędzi dynamometrycznych wyróżnić możemy kilka ich rodzajów. Są to między innymi klucze dynamometryczne, wkrętaki dynamometryczne (śrubokręty dynamometryczne), a także wszelkiego rodzaju akcesoria. Zaliczyć do nich możemy wymienne końcówki, nasadki, a także adaptery czy przedłużki.
Najpopularniejszym narzędziem są klucze dynamometryczne. Są to przyrządy służące do kontrolowania i przekładania danego momentu obrotowego do elementu złączanego. Elementem tym są przeważnie śruby lub nakrętki. Wyróżnić możemy kilka ich rodzajów:
Najczęściej spotykane klucze nastawne klikowe:
- klucze o stałym momencie, np. Klucz dynamometryczny 1/2" 108Nm Force w tym płaskie, np. Klucz dynamometryczny płaski 17mm 18Nm,
- klucze elektroniczne, np. Klucz dynamometryczny 1/2" 35-350Nm elektroniczny,
- klucze zegarowe, np. Klucz dynamometryczny zegarowy 1" 275-1400Nm.
Jak z nich korzystać? Po pierwsze należy pamiętać, że jest to narzędzie służące do dokręcania śrub, a nie ich luzowania. Używając ich do luzowania śrub, narażamy się na zerwanie klucza lub jego uszkodzenie, powodujące późniejsze błędy pomiarowe. Kiedy ich nie używamy odkładamy je do pudełka, chroniącego je przed wstrząsami, a także ustawiamy je na najniższą możliwą wartość. Zwalniamy przez to nacisk jaki nakładany jest na sprężynę klucza. Podczas korzystania z kluczy dynamometrycznych należy chwytać je za rękojeść i nie stosować różnych przedłużeń. Należy pamiętać, że klucze dynamometryczne są narzędziem pomiarowym i należy je regularnie kalibrować, aby być pewnym ich prawidłowego działania.
Kolejnymi narzędziami dynamometrycznymi są wkrętaki dynamometryczne. Zapewniają one prawidłowe dokręcanie małych śrub lub nakrętek. Korzystanie z nich eliminuje problemy takie jak zerwanie gwintów lub luzy przy dokręcaniu śrub. Znajdują swoje zastosowanie wszędzie tam, gdzie potrzebne jest użycie niewielkiej siły przy założeniu dużej dokładności. Wyróżniamy między innymi wkrętaki:
- wyposażone w skalę momentu obrotowego, np. Wkrętak dynamometryczny 1/4" 4-9 Nm,
- wkrętaki o stałym momencie,
- wkrętaki wskazówkowe, np. Wkrętak dynamometryczny wskazówkowy Torsiometer 1,2-6Nm.
W ramach narzędzi dynamometrycznych należy wspomnieć o akcesoriach, które możemy do nich zakupić lub są do nich dołączane. Stanowią one bardzo dobre uzupełnienie naszego zestawu narzędzi dynamometrycznych, a także bardzo rozwijają jego możliwości, np. nasadki poprzez zwiększenie zakresu obsługiwanych śrub. Zaliczamy do nich między innymi:
- przedłużki, np. Przedłużka 1'' Jonnesway,
- nasadki, np. Klucz nasadowy (nasadka) 1/2'',
- adaptery, np. Adapter - redukcja do klucza dynamometrycznego.
Gdzie są wykorzystywane narzędzia dynamometryczne?
Narzędzia dynamometryczne bardzo często wykorzystywane są w warsztatach mechanicznych, a także profesjonalnych serwisach sprzętów elektronicznych i gospodarstwa domowego. Ich użycie zapobiega między innymi takim problemom jak przeciągnięcie śruby czy zerwaniu gwintu. Jest to podstawowy sprzęt wykorzystywany podczas wymiany opon w warsztatach czy zakładach wulkanizacyjnych.
Ich szeroki zakres możliwości sprawia, że wykorzystywane są przez zespoły pracowników w działach utrzymania ruchu, w zakładach produkcyjnych. Wykorzystywane są one wszędzie tam, gdzie potrzebna jest dokładność dokręcenia przy zastosowaniu odpowiedniej siły.
Narzędzia dynamometryczne w motoryzacji - co warto wiedzieć?
Narzędzia dynamometryczne w motoryzacji stanowią profesjonalne wyposażenie większości warsztatów samochodowych. Przydają się podczas takich operacji jak wspomniana wcześniej wymiana opon, a także podczas dokręcania innych części skręcanych.
Są one traktowane jako podstawowe wyposażenie serwisów samochodowych, ponieważ każdy typ pojazdu posiada inne specyfikacje dotyczące momentu obrotowego. Ustalane są one przez producenta danego pojazdu bądź producentów jego podzespołów. Należy ich koniecznie przestrzegać podczas wykonywania serwisowania tak, aby nie doprowadzić na przykład do uszkodzenia gwintu. Dla przykładu: w ramach wymiany bądź naprawy elementów takich jak głowice cylindrów, wykorzystywane są zestawy kluczy dynamometrycznych, które należy zastosować, aby dokręcić je z wymaganym momentem obrotowym.
Czytaj także: